ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลิตวดี เจือบุญ
อาจารย์สาขาเภสัชกรรมอุตสาหการ
สำนักวิชาเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
การศึกษา:
• ปริญญาเอก : ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาชีวเคมี (หลักสูตรนานาชาติ) มหาวิทยาลัยมหิดล
• ปริญญาตรี : วิทยาศาสตรบัณฑิต(พิสิฐวิธาน)(เคมี) มหาวิทยาลัยมหิดล
สาขาและความเชี่ยวชาญ
การเพิ่มมูลค่าชีวมวล (Biomass Valorization), วิศวกรรมเอนไซม์ (Enzyme Engineering), การเปลี่ยนรูปทางชีวภาพ (Bioconversion), จลนศาสตร์ของเอนไซม์ (Enzyme Kinetics)
จุดเริ่มต้น/เส้นทางการทำวิจัย
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลิตวดี เริ่มต้นมาจากความมุ่งมั่นที่จะยกระดับทรัพยากรชีวมวลทางการเกษตรของไทย ควบคู่ไปกับการพัฒนาเทคโนโลยีที่สะอาดและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป้าหมายสูงสุดไม่ใช่เพียงการลดพึ่งพาเทคโนโลยีต่างชาติ แต่คือการบุกเบิกองค์ความรู้ใหม่ และ 'สร้างนักวิจัยไทย' ให้เชี่ยวชาญในองค์ความรู้เชิงลึก อันจะเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานชีวภาพ (Bioeconomy) ของไทยในระยะยาว
การเปลี่ยนของเหลือทิ้งทางการเกษตรอย่าง "ทะลายปาล์มเปล่า" (Oil Palm Empty Fruit Bunch) ให้เป็นสารเคมีมูลค่าสูง คือ "กรดลีวูลินิก" (Levulinic acid) โดยพัฒนากระบวนการผลิต การหาวิธีปรับปรุงและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตจากทะลายปาล์มเปล่าให้ได้กรดลีวูลินิกสูงขึ้น ไปจนถึงกระบวนการแยกสาร โดยใช้เทคโนโลยีเมมเบรนคอนแทคเตอร์ (Membrane contactors) ร่วมกับตัวทำละลายอินทรีย์เพื่อแยกกรดลีวูลินิกและสารอื่นๆ ออกจากชีวมวล และควบคู่ไปกับการประยุกต์ใช้เทคนิคการวิเคราะห์ขั้นสูง (เช่น HPLC-DAD, LC-MS/MS และ Ion chromatography) เพื่อตรวจจับและทำสารให้บริสุทธิ์ ซึ่งถือเป็นการบูรณาการเทคโนโลยีเพื่อยกระดับชีวมวลไทยให้เกิดประโยชน์สูงสุด
ผลกระทบของงานวิจัยต่อสังคม
ผลกระทบต่อเศรษฐกิจ
การเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร งานวิจัยมีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยน "ทะลายปาล์มเปล่า" ซึ่งเป็นของเหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมปาล์มน้ำมัน ให้กลายเป็นสารเคมีมูลค่าสูงอย่าง "กรดลีวูลินิก" แนวทางนี้ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจให้กับภาคการเกษตรและสอดคล้องกับโมเดลเศรษฐกิจชีวภาพ (Bioeconomy)
ผลกระทบต่อการศึกษาและวิชาการ
การสร้างองค์ความรู้เชิงลึกที่ได้รับการยอมรับระดับโลก โดยงานวิจัยได้รับการตีพิมพ์ในวารสารชั้นนำระดับนานาชาติ ซึ่งไม่เพียงแต่สร้างชื่อเสียงให้กับวงการวิชาการไทย แต่ยังเป็นรากฐานความรู้ให้แก่นักวิจัยรุ่นหลัง และยังเป็นการสร้างทรัพยากรบุคคล จากกระบวนการวิจัยที่บูรณาการเทคโนโลยีขั้นสูง เป็นพื้นที่สำหรับฝึกฝนนักศึกษาและนักวิจัยผู้ช่วยให้มีความเชี่ยวชาญ
การพัฒนาต่อยอดและผลงานวิจัยในอนาคต
Scale-up สู่ภาคอุตสาหกรรม ต่อยอดความสำเร็จจากโรงงานต้นแบบผลิตกรดลีวูลินิก ขนาด 100 ลิตร โดยเตรียมผนึกกำลังกับภาคเอกชน เพื่อขยายกำลังการผลิตสู่ระดับอุตสาหกรรมเชิงพาณิชย์อย่างเต็มรูปแบบ นอกจากนี้จะพัฒกะบวนการเปลี่ยนกรดลีวูลินิก ให้เป็นสารประกอบมูลค่าสูงที่ตอบโจทย์ระดับประเทศใน 2 มิติ คือ
1. มิติด้านสุขภาพ: สังเคราะห์เป็นสารออกฤทธิ์ทางเภสัชกรรม
2. มิติด้านเกษตรยั่งยืน: พัฒนาเป็นสารกำจัดศัตรูพืชทางเลือกที่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ
รางวัลและทุนวิจัยที่ได้รับ
• รางวัล Silver Award งานมหกรรมวิจัยแห่งชาติ ปี 2566 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) โครงการ “การใช้ประโยชน์ชีวมวลปาล์มน้ำมันสำหรับผลิตภัณฑ์และสารเคมีมูลค่าสูง”
• รางวัลผลงานวิจัยระดับดีมาก ปี 2563 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) โครงการ “ไพแรนโนส 2-ออกซิเดส ตัวเร่งปฏิกิริยาทางชีวภาพรูปแบบใหม่สำหรับการสังเคราะห์น้ำตาลมูลค่าสูง”
• Fellow, Advance Higher Education (AHE): PR204674
ทุนวิจัย
• ทุนพัฒนาศักยภาพในการทำงานวิจัยของอาจารย์รุ่นใหม่ ประจำปีงบประมาณ 2563 จาก สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
• ทุน Fundamental fund 2565-2568 จากกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
• ทุนวิจัย หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) (PMU-C) 2567-2569
ผลงานวิจัยตีพิมพ์ (Publications)
One-Pot Bioconversion of l-Arabinose to l-Ribulose in an Enzymatic Cascade.
Enhanced Production of Levulinic Acid from Oil Palm Empty Fruit Bunch.
The potency of HPLC-DAD and LC-MS/MS combined with ion chromatography for detection/purification of levulinic acid and bio-compounds from acid hydrolysis of OPEFB.
Biocatalytic cascade combining an engineered pyranose 2-oxidase and transaminases for the synthesis of amino sugars.
Mass transfer in membrane contactors for separating levulinic acid, formic acid, and furfural from biomass hydrolysate with physical organic solvents.
Fractionation of palm oil empty fruit bunch using deep eutectic solvent for lignin recovery and cellulose conversion to levulinic acid.
Enzymatic fuel cells with an oxygen resistant variant of pyranose-2-oxidase as anode biocatalyst.
Biochemical reactions for in vitro ATP production and their applications.
Enzymes in riboflavin biosynthesis: Potential antibiotic drug targets.
The Mechanism of Sugar C−H Bond Oxidation by a Flavoprotein Oxidase Occurs by a Hydride Transfer Before Proton Abstraction.
Chemo-enzymatic synthesis of sugar acid by pyranose 2-oxidase.
Catalytic and structural insights into a stereospecific and thermostable class II aldolase HpaI from Acinetobacter baumannii.
Extraction of curcuminoids and ar-turmerone from turmeric (Curcuma longa L.) using hydrophobic deep eutectic solvents (HDESs) and application as HDES-based microemulsions.
In vivo antimalarial effect of 1-hydroxy-5,6,7-trimethoxyxanthone isolated from Mammea siamensis T. Anders. flowers: pharmacokinetic and acute toxicity studies.
