ข่าววิชาการ-วิจัย-สัมมนา

นักวิจัยมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ เผยพบพันธุ์ข้าว “ลูกลาย-เล็บนก-สังข์หยดบางขัน” มีศักยภาพสูงในการเติบโตและให้ผลผลิตในสภาวะดินเค็ม เตรียมส่งต่อองค์ความรู้ช่วยเกษตรกรในงาน ‘วันเกษตรวลัยลักษณ์’ กลางเดือนมีนาคมนี้



รองศาสตราจารย์ ดร.ธเนศ คอมเพ็ชร นักวิจัยสำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตรและอุตสาหกรรมอาหาร ม.วลัยลักษณ์ เปิดเผยว่า ปัจจุบันวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ส่งผลให้พื้นที่เพาะปลูกบริเวณชายฝั่งภาคใต้ของไทยต้องเผชิญกับปัญหาดินเค็มและน้ำทะเลหนุนสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง กระทบโดยตรงต่อผลผลิตข้าวและความเป็นอยู่ของเกษตรกร ตนพร้อมทีมนักวิจัยจึงได้ดำเนินงานวิจัยเรื่อง "การวิเคราะห์เปรียบเทียบข้าวพื้นเมืองไทยต่อการเจริญเติบโต ผลผลิต และธาตุอาหารในใบภายใต้สภาวะความเค็ม" เพื่อหาทางออกให้กับเกษตรกร

ซึ่งการศึกษาครั้งนี้ ทีมวิจัยได้นำข้าวพื้นเมืองจำนวน 10 สายพันธุ์ ได้แก่ ดอกข่า หอมบอน ดอกพะยอม ลูกลาย เล็บนก เหลือง บ้านเพิง ช่อหลุมพี สังข์หยดท่าศาลา และสังข์หยดบางขัน มาทำการทดสอบภายใต้สภาพดินเค็มและตรวจสอบการเจริญเติบโต ผลผลิต และปริมาณธาตุอาหารในใบโดยใช้เทคนิค Micro-XRF spectrometry



ผลการวิจัยพบข้อมูลที่น่าสนใจว่า ที่ระดับความเค็มขั้นวิกฤต (0.8%) ข้าวทุกพันธุ์ไม่สามารถเจริญเติบโตจนถึงระยะเก็บเกี่ยวได้ แต่เมื่อทดสอบที่ระดับความเค็มปานกลาง (0.4%) พบว่ามีเพียง 3 พันธุ์ที่อยู่รอดและให้ผลผลิตได้ ได้แก่ พันธุ์ลูกลาย พันธุ์เล็บนก และพันธุ์สังข์หยดบางขัน
โดยเฉพาะ "พันธุ์เล็บนก" ที่แสดงศักยภาพโดดเด่นเหนือกว่าพันธุ์อื่นในการคงจำนวนรวง จำนวนเมล็ดต่อรวง และผลผลิตต่อต้น ในขณะที่พันธุ์ลูกลายและสังข์หยดบางขัน มีความโดดเด่นในด้านการปรับตัวของโครงสร้างลำต้นและใบในสภาวะดินเค็มได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังพบว่า ข้าวกลุ่มนี้มีกลไกอัจฉริยะในการปรับสมดุลธาตุอาหาร โดยจะสะสมคลอรีนและโพแทสเซียมในใบเพิ่มขึ้นเพื่อต้านทานความเครียดจากเกลือ ซึ่งข้อมูลนี้จะเป็นดัชนีสำคัญในการคัดเลือกพันธุ์ข้าวทนเค็มในอนาคต

“การค้นพบความแข็งแกร่งของข้าวพันธุ์ลูกลาย เล็บนก และสังข์หยดบางขัน จะช่วยเปลี่ยนวิกฤตดินเค็มให้เป็นโอกาสของเกษตรกรในจังหวัดนครศรีธรรมราชและพื้นที่ชายฝั่งภาคใต้ ที่สำคัญยังเป็นฐานข้อมูลทางพันธุกรรมที่สำคัญในการปรับปรุงพันธุ์ข้าวทนเค็มของไทย สร้างความมั่นคงทางอาหารและยั่งยืนให้กับระบบการผลิตข้าวของประเทศในระยะยาว” รศ.ดร.ธเนศ กล่าว



ทั้งนี้มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์เตรียมต่อยอดองค์ความรู้นี้ไปสู่เกษตรกร สามารถนำสายพันธุ์ข้าวเหล่านี้ไปปลูกในพื้นที่จริง ในช่วงงานวันเกษตรวลัยลักษณ์ ซึ่งกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 14-23 มีนาคม 2569 นี้อีกด้วย